شمس الدين حافظ
248
ديوان كامل و جامع هديه حافظ ( فارسى )
164 - « لايق صحبت » خستگان را چو طلب باشد و قوّت نَبُوَد * گر تو بيداد كنى ، شرط مروّت نَبُوَد ما جفا از تو نديديم و تو خود نَپسندى * آنچه در مذهبِ اصحابِ طريقت نبود خيره آن ديده كه آبش نبرد گريهء عشق * تيره آن دل كه درو شمعِ محبّت نبود دولت از مرغِ همايون طلب و سايهء او * زانكه با زاغ و زَغَن ، شهپرِ دولت نبود گر من از ميكده همّت طلبم ، عيب مكن * شيخِ ما گفت : كه در صومعه همّت نبود چون طهارت نبود ، كعبه و بتخانه يكيست * نَبُوَد خير ، در آن خانه كه عصمت نبود حافظا علم و ادب ورز كه در مجلسِ خاص * هركه را نيست ادب ، لايق صحبت نبود * توضيحات : بيداد ( ستم ) مروّت ( مردانگى ) جفا ( ستم ) اصحاب طريقت ( خداوندگاران روش درويشى و جوانمردى ) خيره ( تيره و تار ) مرغ همايون ( پرنده خوشبختى ) زغن ( نوعى كلاغى ) زاغ ( كلاغ معمولى ) شهپر دولت ( هماى سعادت و كاميابى ) همت ( كمك - مدد ) معنى بيت ( 1 ) ( عشاق خستهاى كه طالب وصال تو باشند اما آن قدرت را كه لازمهء وصال است ، ندارند ، چنانچه تو ظلم و بيداد كنى شرط مروت نمىباشد ) معنى بيت ( 3 ) ( چشمى كه عشق ، آب آن را خشك نكرد ، خيره گردد و تيره باد و دلى كه چراغ مهر در آن نيفروزد ، تاريك باد ) معنى بيت ( 4 ) ( اگر دولت وصال مىخواهى از محبوب اصيل و مردم آزاده طلب كن زيرا در زاغ و زغن و انسانهاى پست ، شهپر دولت و سعادت وجود ندارد ) . * ترجمه : * نتيجهء تفأل : 1 - ويژگيهاى جنابعالى بدين شرح است : مجلسآرا ، اهل نصيحت ، مقبول همه ، كمحرف ، فداكار ، هوشيار ، صلحجو ، آرام ، متين ، غمگين ، واقعا زيبا ، تميز ، شيكپوش ، زودگريان ، جذاب و دلربا ، خيرخواه ، سطحى مزاج ، ظريف ، دوستپرور و گاهى كمحوصله لطفا اگر دقيق گفتم مرا دعا كنيد و اين كتاب را به همه دوستان و آشنايان معرفى كنيد . 3 - همه شما را دوست دارند و از مصاحبت جنابعالى لذت مىبرند ، اما فكر مىكنند كه شما غرور مىورزيد درحالىكه سرشت شما چنين است . 4 - رقص و موزيك و خريد و تفريح مورد علاقه شماست ولى هيچگاه از خداوند هم غافل نبودهايد و به همين جهت پروردگار يار و ياور شما بوده است . 5 - عبادت واقعى خدمت به مردم و كمك به همنوع مىباشد كه جنابعالى از اين ويژگى برخورداريد . 6 - خواجه در بيتهاى ششم و هفتم مىفرمايد : ( اگر دل پاك نباشد و به خانه خدا به روى ، فرقى ميان كعبه با بتكده كه هيچ آدابى ندارد ، نخواهد بود ، آرى در خانهاى كه پاكى و پاكدامنى نباشد ، نيكى و آسايش نتوان يافت ) ( اى حافظ ، در كسب علم و ادب سعى كن زيرا در مجلس خاصگان و عاشقان هركه ادب ندارد ، لياقت هم صحبتى ندارد ) تو خود حديث مفصل بخوان از اين دو معنى . 7 - نيت شما با حوصله ، دقت و راهنمايى عالمى و دانايى حتما برآورده خواهد شد ، توكل و حوصله جنابعالى كم است ، به خود متكى باشيد . 8 - جنابعالى از چنان استعدادى برخورداريد كه قادر به هر كارى مىباشيد پس تنها ارادهء شما ضعيف است كه بايد تقويت كنيد و گام بردارى چون موفقيت بر شما لبخند مىزند و اجازهء ورود مىخواهد . 9 - رنگ برازندهء جنابعالى سبز است كه در حفظ تعادل و جلوگيرى از افراط و تصميمگيرى و عمق بخشيدن به زندگى شما بسيار مؤثر خواهد بود .